İran ile ABD ve İsrail arasında devam eden savaşın gölgesinde Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği büyük ölçüde aksarken, Tahran yönetiminden kritik bir hamle geldi.Üst düzey bir İranlı yetkili, sınırlı sayıda petrol tankerinin geçişine izin verilebileceğini ancak bunun bir şarta bağlı olduğunu açıkladı.
Foto: Wikimedia
Hürmüz Boğazı Açıldı mı Açılacak mı?
Tahran yönetimi Hürmüz Boğazı'nı 28 Şubat'tan bu yana ulusal güvenliğini gerekçe göstermek suretiyle kapalı tutuyor. CNN'e konuşan yetkiliye göre İran, petrolün Çin yuanı ile işlem görmesi koşuluyla sınırlı sayıda tankerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişine izin vermeyi değerlendiriyor. Yetkili, "İran, boğazdan geçen petrol tankerlerinin akışını yönetmek için yeni bir plan üzerinde çalışıyor" dedi .Bu açıklama, İran'ın son haftalarda küresel enerji arzı açısından kritik önemdeki boğazı fiilen kapatmasının ardından geldi. Küresel deniz yoluyla taşınan petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık yüzde 20'si bu stratejik geçitten sağlanıyor.Hürmüz Boğazı'ndan İlk Geçiş İzinleri Başladı
İran, yuan şartı henüz resmileşmeden bazı ülkelerin gemilerine özel izin vermeye başladı. Türkiye Cumhuriyeti Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, cuma günü yaptığı açıklamada, İran açıklarında bekleyen Türk bandıralı bir geminin Tahran'dan alınan özel izinle Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yaptığını duyurdu.Bakan Uraloğlu, konuya ilişkin şunları dile getirdi:"15 gemimiz vardı; bir tanesini İran limanını kullandığı için müsaade alıp geçirdik. 14 gemimiz bekliyor, herhangi bir problemleri şu anda yok"Bakan, İran tarafıyla temas halinde olduklarını ve diğer gemiler için de görüşmelerin sürdüğünü belirtti.Bölgede Türk bayraklı gemi bulunmadığını, ancak Türk sahipli gemilerle Ana Arama Kurtarma Merkezi aracılığıyla sürekli temas halinde olduklarını söyleyen Uraloğlu, Hürmüz Boğazı'nda farklı sınıflarda yaklaşık 800 geminin beklediğini, ayrıca altı kruvaziyer gemisinin de yolcularıyla birlikte bölgede bekleme konumunda olduğunu ifade etti .
Hürmüz Boğazı'ndan Hint Tankerleri de Geçiş Yaptı
Reuters'a konuşan kaynaklar, İran'ın Hindistan bayraklı iki sıvılaştırılmış gaz tankerinin de boğazdan geçmesine izin verdiğini aktardı. Kaynaklara göre "Shivalik" adlı LPG tankeri Hindistan donanmasının eşliğinde geçiş yaparken, "Nanda Devi" isimli ikinci geminin de kısa süre içinde boğazı geçmesi bekleniyor.NDTV'nin haberine göre, Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi arasında gerçekleşen görüşmenin ardından "Puşpak" ve "Parimal" isimli iki Hint tankeri boğazdan geçiş yaptı . Haberde, ABD, Avrupa ve İsrail'e ait bazı gemilerin ise bölgede beklemeye devam ettiği ifade edildi .İki gün önce Suudi Arabistan'dan ham petrol taşıyan, kaptanı Hintli olan Liberya bayraklı bir tankerin de boğazdan geçerek Mumbai Limanı'na ulaştığı bildirildi. Bu tanker, çatışmaların başlamasından bu yana Hürmüz Boğazı'nı güvenli şekilde geçerek Hindistan'a ulaşan ilk gemilerden biri olarak kaydedildi .Hürmüz Boğazı Neden Önemli?
İngiltere merkezli denizcilik veri sağlayıcısı Lloyd's List Intelligence'ın raporuna göre, geçen yılın 1-11 Mart tarihleri arasında Hürmüz Boğazı'ndan 1229 gemi geçerken, bu yılın aynı döneminde bu sayı 77'ye geriledi.Boğazı kullanan mevcut gemilerin çoğunun Rusya ve İran ile bağlantılı olan ve Batı yaptırımlarını aşmak için kullanılan "gölge filo"ya ait olduğu belirtildi .Lloyd's List Intelligence kıdemli analisti Bridget Diakun, "Geçiş yapan tankerlerin ve gaz taşıyıcıların yarısından fazlası gölge filolardan oluşuyor. Bu gemiler aksamalara alışkınlar" değerlendirmesinde bulundu .Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ise durumun vahametini gözler önüne seren bir rapor yayınladı. IEA'ya göre, alternatif ihracat güzergahlarındaki sınırlı esnekliğe rağmen Hürmüz Boğazı'nda geçişlerin hızla yeniden başlamaması durumunda Körfez ülkelerinde bu ay yaklaşık 7,9 milyon varil ham petrol ve toplamda 9,9 milyon varil sıvı yakıt üretiminin devre dışı kalacağı tahmin ediliyor .Aynı dönemde, küresel arzın günlük 8 milyon varil düşerek 98,8 milyon varile gerilemesi, böylece 2022'nin ilk çeyreğinden bu yana en düşük seviyeye inmesi bekleniyor.İşgalci Trump'tan Hürmüz Açıklaması
İran'a saldırarak bölgeyi kaoısa sürükleyen ABD Başkanı Donald Trump ise son açıklamalarında, petrol tankerlerini korumak amacıyla Amerikan savaş gemilerinin yakında bölgeye gönderilebileceğini belirtmiş ve gemi sahiplerine "Bu gemiler boğazdan geçmeli ve biraz cesaret göstermeli" çağrısında bulunmuştu .Trump ayrıca ABD donanmasının "yakın bir zamanda" Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol tankerlerine eşlik etmeye başlayacağını söylemişti .İran Devrim Muhafızları, 2 Mart 2026'da Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığını duyurmuş ve geçiş yapmaya çalışan gemilerin hedef alınacağını açıklamıştı.ABD-İsrail saldırılarında İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in hayatını kaybetmesinin ardından Uzmanlar Meclisi tarafından seçilen oğlu Mücteba Hüseyni Hamaney, liderlik görevine geldikten sonra yayınlanan ilk mesajında, "Hürmüz Boğazı'nın kapatılması kozu da kesinlikle devam ettirilmelidir" ifadelerini kullanmıştı.Foto: Wikimedia
