Şeyh Prof. Dr. Salih b. Fevzan el-Fevzan, Suudi Arabistan'ın başmüftüsü olarak çağımızın önde gelen İslam alimlerinden biri olarak kabul edilmektedir.Salih el-Fevzan uzun yıllar boyunca Suudi Arabistan'ın en üst dini kurumlarında görev yaptı, sayısız öğrenci yetiştirdi ve onlarca eser kaleme aldı.Gazetecagri.com olarak bu makalede, Şeyh el-Fevzan'ın hayatı, ilmi kişiliği, eserleri ve Ehl-i Sünnet anlayışına dair kapsamlı bir inceleme sunacağız.
Babasını küçük yaşta kaybeden el-Fevzan, ilk eğitimini kasabasındaki cami imamı Şeyh Hamud b. Süleyman et-Tellal'dan aldı, Kur'an-ı Kerim'i ve temel okuma-yazmayı onun yanında öğrendi. 1369 (Hicri) yılında Şemmasiyye'de açılan resmi okula kaydolan el-Fevzan, ilköğrenimini Büreyda'daki Faysaliyye İlkokulu'nda tamamladı. Ardından Büreyda İlmi Enstitüsü'ne girdi ve buradan mezun oldu.Yüksek öğrenimini Riyad'daki Şeriat Fakültesi'nde sürdüren el-Fevzan, 1961 yılında bu fakülteden lisans derecesiyle mezun oldu. Aynı fakültede fıkıh alanında yüksek lisans yapan el-Fevzan'ın tezi, "el-Tahkikatü'l-Mardıyye fi'l-Mebahisi'l-Fardıyye" (Feraiz İlmine Dair Tatmin Edici Araştırmalar) başlığını taşıyordu. Doktora çalışmasını da yine bu fakültede tamamlayan el-Fevzan, "Ahkamü'l-Et'ime fi'ş-Şeriati'l-İslamiyye" (İslam Şeriatında Gıda Hükümleri) adlı teziyle doktor unvanını aldı.
El-Fevzan, Ehl-i Sünnet'in "Fırka-i Naciye" (Kurtuluşa Eren Fırka) olduğunu vurgulamakta ve şu hadise dayandırmaktadır:
Salih el-Fevzan Kimdir?
Şeyh Salih b. Fevzan b. Abdullah el-Fevzan, 1935 yılında (Hicri 1354) Suudi Arabistan'ın orta kesiminde yer alan Kasım bölgesine bağlı Şemmasiyye kasabasında dünyaya geldi. Devasir kabilesine mensup olan ailesi, bölgenin tanınmış ailelerinden biri.Babasını küçük yaşta kaybeden el-Fevzan, ilk eğitimini kasabasındaki cami imamı Şeyh Hamud b. Süleyman et-Tellal'dan aldı, Kur'an-ı Kerim'i ve temel okuma-yazmayı onun yanında öğrendi. 1369 (Hicri) yılında Şemmasiyye'de açılan resmi okula kaydolan el-Fevzan, ilköğrenimini Büreyda'daki Faysaliyye İlkokulu'nda tamamladı. Ardından Büreyda İlmi Enstitüsü'ne girdi ve buradan mezun oldu.Yüksek öğrenimini Riyad'daki Şeriat Fakültesi'nde sürdüren el-Fevzan, 1961 yılında bu fakülteden lisans derecesiyle mezun oldu. Aynı fakültede fıkıh alanında yüksek lisans yapan el-Fevzan'ın tezi, "el-Tahkikatü'l-Mardıyye fi'l-Mebahisi'l-Fardıyye" (Feraiz İlmine Dair Tatmin Edici Araştırmalar) başlığını taşıyordu. Doktora çalışmasını da yine bu fakültede tamamlayan el-Fevzan, "Ahkamü'l-Et'ime fi'ş-Şeriati'l-İslamiyye" (İslam Şeriatında Gıda Hükümleri) adlı teziyle doktor unvanını aldı.İlmi Hayatı ve Hocaları
Şeyh el-Fevzan, ilim tahsilinde bulunduğu dönemde pek çok değerli alimin rahle-i tedrisinden geçti. En çok etkilendiği hocası, Suudi Arabistan'ın eski müftüsü Şeyh Abdülaziz b. Baz'dır, ondan feraiz ilmini Şeriat Fakültesi'nde okudu, derslerine ve ilmi sohbetlerine katıldı, radyo programlarını takip etti.Diğer önemli hocaları arasında şunlar yer almaktadır:- Şeyh Abdurrahman es-Sa'dî: Meşhur "Tefsirü's-Sa'dî" eserinin müellifi
- Şeyh Abdullah b. Humeyd: Yüksek Yargı Kurulu Başkanı
- Şeyh Muhammed el-Emin eş-Şenkîtî: Tanınmış dil ve fıkıh alimi
- Şeyh Abdürrezzak el-Afîfî: Hadis ve fıkıh alanında uzman
Ehl-i Sünnet Anlayışı
Şeyh el-Fevzan'ın Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaat anlayışı, Selef-i Salihin metoduna dayanır. Kendisi, doğduğu günden itibaren bu minval üzere yetiştiğini ve hayatı boyunca bu yolda sabit kaldığını ifade etti.El-Fevzan'a göre Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaat, Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in ve ashabının yolunu takip eden, sonraki nesillerden de onların izinden gidenlerdir. O, bu konuda şöyle demektedir:"Cemaat kimlerdir? Bu vasfa sahip cemaat kimlerdir? Onlar Muhammed (s.a.v.)'in ashabı, onlardan sonra gelen tabiin, tebe-i tabiin ve faziletli nesillerdir. İşte bunlar cemaattir. Müslümanın, kendisine eza, tehdit ve saldırı isabet etse bile onlarla birlikte olması gerekir."
El-Fevzan, Ehl-i Sünnet'in "Fırka-i Naciye" (Kurtuluşa Eren Fırka) olduğunu vurgulamakta ve şu hadise dayandırmaktadır:"Bu ümmet yetmiş üç fırkaya ayrılacak, hepsi Cehennem'dedir, biri hariç." Dediler ki: "Ey Allah'ın Resulü, o hangisidir?" Buyurdu ki: "Benim ve ashabımın üzerinde olduğu yolda olanlardır."El-Fevzan'a göre bu fırkanın özellikleri şunlardır:
- Naciye: Cehennem'den kurtulmuş olanlar
- Ehl-i Sünnet: Sünnete sarılan, Kur'an ve sahih hadislere uyanlar
- Cemaat: Hak üzerinde birleşen, itikatta ihtilaf etmeyenler
"Zamanımızda ibadet konusunda birçok bidat oluşturulmuştur. Oysa ibadetler hususunda asıl olan durmak ve delillere göre hareket etmektir. Delili olmayan ibadet ise bidattır."
Eserleri ve Kitapları
Şeyh el-Fevzan'ın farklı alanlarda kaleme aldığı eserlerinden bazıları şunlardır:Akaid ve Tevhid Alanında
- "el-İrşad ila Sahihi'l-İ'tikad ve'r-Red ala Ehli'ş-Şirk ve'l-İlhad"
- "Şerhu Akideti'l-Vasıtiyye": İbn Teymiyye'nin meşhur akide metninin şerhi.
- "et-Ta'likatü'l-Muhtasara ala Metni'l-Akideti't-Tahaviyye": Tahavi Akidesi üzerine muhtasar bir şerh.
- "Kitabü't-Tevhid": Tevhid ilminin esaslarını ele alan bir çalışma.
- "Şerhu Kitabi't-Tevhid": Muhammed b. Abdülvehhab'ın meşhur Tevhid Kitabı'nın şerhi.
- "Şerhu'l-Kavaidi'l-Erba": "Dört Kaide" risalesinin açıklaması.
- "Şerhu Selasete'l-Usul": "Üç Esas" metninin izahı.
- "Mesailü'l-Cahiliyye Şerhi": Cahiliye dönemi meselelerinin açıklaması.
Fıkıh Alanında
- "el-Mulahhasu'l-Fıkhi": İki ciltlik kapsamlı bir fıkıh kitabıdır.
- "Şerhu'l-Mumti' ala Zadü'l-Müstakni'": Hanbeli fıkhının temel metinlerinden biri olan "Zadü'l-Müstakni" üzerine yazılmış geniş şerh. "Şerhü'l-Muhtasar ala Metni Zadü'l-Müstakni'" adıyla da bilinir.
- "el-Menhatü'r-Rabbaniyye fi Şerhi'l-Erbain en-Neveviyye": Nevevi'nin "Kırk Hadis" mecmuasının şerhi.
Diğer Eserleri
- "el-Beyanü fima Ahtae fihi Ba'du'l-Küttab": Bazı yazarların hatalarına dair bir eser.
- "Min Meşahiri'l-Müceddidin fi'l-İslam": İslam'daki meşhur müceddidler hakkında.
- "et-Tenbihât ala Ahkamin Tahtessu bi'l-Mü'minat": Mümin kadınlara özel hükümlere dair uyarılar.
- "el-Vela ve'l-Bera fi'l-İslam": İslam'da dostluk ve düşmanlık kavramları.
- "el-Hutabü'l-Minberiyye fi'l-Münasebeti'l-Asriyye": Dört ciltlik hutbe mecmuası.
- "Nakdü Kitabi'l-Helal ve'l-Haram li'l-Kardavi": Yusuf el-Kardavi'nin "Helal ve Haram" kitabına tenkit.
Görevleri ve İdari Vazifeleri
Şeyh el-Fevzan, ilmi çalışmalarının yanı sıra önemli idari görevlerde de bulunmuştur:- Öğretim Üyeliği: Riyad İlmi Enstitüsü, Şeriat Fakültesi ve Usulüddin Fakültesi'nde öğretim üyeliği
- Yüksek Yargı Enstitüsü Müdürlüğü: Bir süre bu kurumun müdürlüğünü yapmış, görev süresi bitince tekrar öğretim üyeliğine dönmüştür
- İmam-Hatiplik: Riyad'daki Emir Mut'ab b. Abdülaziz Camii'nde imam ve hatiplik görevi
- Daimi İlmi Araştırma ve Fetva Komisyonu Üyeliği
- Büyük Alimler Kurulu Üyeliği
- Mekke Fıkıh Konseyi Üyeliği
- Hac Dönemi Vaizlerini Denetleme Komisyonu Üyeliği
